Çakralar

Çakraların, gerçek değil de hayalî olduğu yönünde bir görüş vardır. Bunun en önemli sebebi çakraların vücudun kesilmesi veya mikroskop ile incelenmesi sırasında görülmüyor olmasıdır. Bu, çakraların hem normal gözle hem de cihazlarla görülebilmenin ötesinde olduğunu ortaya koymaktadır. Diğer bir deyişle, çakralar, gerek normal gerekse cihazlarla elde ettiğimiz fizikî duyularımızın ötesinde özelliklere sahiptir. Fakat bu çakralar olmadığı anlamına gelmez.

Duyusal anlama, bir bütünün sadece bir parçasının mental hale getirildiği algı kısmıdır. Fizikî duyunun dört temel sınırlaması vardır: boyut, kapalılık, mesafe ve zaman. Bu sınırlı duyusal güç, hassas cihazların kullanılması belli bir seviyeye çıkartılabilir. Her şeyden önce, vücudumuzda gözlerimizle gördüklerimiz, vücudun büyük bölümünü oluşturan kemikler, kaslar, damarlar, sinirler, organlardır. Bir kemik kaslar tarafında örtüldüğünde ya da bir organ vücuttaki yerine konduğunda, biz bu kasları ya da organları değil, vücudu örten deriyi görürüz. Bu kapalılığın vermiş olduğu sınırlamadır. Yani, vücudun büyük bir bölümü görme duyusu tarafından algılanabilir. Bu, vücudun yüzeysel olarak gözlemlenmesidir ve vücudun büyük bir kısmı hâlâ saklı kalmaya devam eder. Vücudun parçalarını görmek için, küçük objeleri büyütmemiz gerekmektedir. Bu amaçla, güçlü bir mikroskop kullanılır. Günümüzde elektro-mikroskoplar sayesinde hücrelerin yapısını en ince ayrıntılarını görmek mümkündür. Bu canlı organizmaların moleküler yapılarını gözler önüne sermiştir. Moleküler seviyede çakralar görülemez.

Canlı organizmalar üzerinde yapılan moleküler çalışmalar, bütün organizmayı ortaya çıkartır mı? Görebileceğimiz şeylerin hepsi mikroskopla görülebilir mi? Moleküler yapı, atomlardan oluşmuştur ve atomlar da, daha küçük partiküllerden meydana gelmiştir. Bu yüzden, biliyoruz ki, moleküler seviyenin üstünde iki seviye vardır: atomik seviye ve alt-atomik (atomdan küçük) seviye. Atomları görebilmemize rağmen, atomları meydana getiren küçük partikülleri göremeyiz. En güç cihazlarla bile görülemeyecek kadar küçüktürler; sadece varlıkları bilimsel çıkarımlarla bilinmektedir. Ancak, çakralar ne atomik ne alt-atomik seviyede görülmezler. Onlar da mı çıkarımlar yoluyla bilinmektedir? Bu soruya cevap vermeden önce, çakralar ilgili başka bir görüşü ele almak istiyoruz.

Çakra ve Nadilerin Anatomik Yorumu

Çakraların sinir ağı (pleksus), nidaların da sinir veya kan damarları olduğu yönünde görüşler vardır. Dr. Bamandas Basu, Tantralar, sinir sistemi ile ilgili antik Hinduların tıbbî çalışmalarındakinden daha doğru bir tanım ortaya konulduğunu söylemiştir. Tantrika terimleri, anatomik terimler olarak kabul edilmiş ve açıklamaları bunlara göre yapılmıştır.

Profesör Brajendranath Seal’a göre, adhara (muladhara) çakrası, sakrokoksijeal pleksus; svadhiştana çakrası, sakral (kuyruk sokumuna ait) pleksus; manipuraka (manipura) çakrası, lumbar (sırt ve bel ile ilgili) pleksus; anahata çakrası, kardiyak (kalp ile ilgili)  pleksus; bharatistana (vişudha) çakrası, meliyon oblangta ile omurilik bağlantısıdır; lalana çakrası, küçük dilin karşısındadır ve egoaltrustik duyguların korunması ilgili olduğu düşünülür; ajna çakrası, sensori-motor bölgeye aittir ve özel duygularla ilgili aferent sinirleri taşır; soma (bindu) çakrası, sensoryum üstündeki beyindeki onaltı bölümlü boyumdur, altrustic duyguların ve iradenin kontrolü sağlar; sahasrara çakrası, bölümleri ve kıvrımlardam oluşan üst beyindir.

Çakraların anatomik yorumu, temelde yanlıştır. Her şeyden önce, bunları bu şekilde yorumlamak için hem çarka sistemine hem de Batı anatomi bilgisine sahip olmak gerekir. Genellikle, iyi bir Sankrit uzmanı bile, çakralarla ilgili gerekli bilgilerin tümünü bilemez ve bu iki sistem arasında bir kıyasla yapma durumunda değildir. Diğer taraftan, genellikle bir Tantrika yogisi, modern anatomi ve fizyoloji konusunda yeterince bilgili değildir ve bu yüzden bunlarla bir bağlantısı kuramaz. (‘Yogin’ yerine ‘Yogi’ kelimesi kullanılmıştır ve kitabın tamamında bu şekilde kullanılacaktır). Yogi, yoga egzersizleri sırasında çarka bilgilerini kullanır; bunu yapmak için, çakralarla ilgili anatomik bilgiye ihtiyaç yoktur. Ancak, çakraları doğru anlamış olmanın yanında, anatomi ve fizyoloji bilmek ve çarka hakkındaki bilgilerini kullanan bir yogi, çakraların sinir pleksusları ile gerçek anlamda özdeşleştirilmesi mümkün değildir. Fakat bu özdeşleştirmenin olmaması, yoga egzersizlerine bir engel oluşturmaz. Yogiler, çalışmalarına çok eskiden beri bu şekilde devam etmektedirler ve bu bilgiler gurular tarafından, zamanla yeterlik kazanacak olan öğrencilere aktarılır. Tam bir konsantrasyon oluşup, dış dünya ile fizikî anlamda vücudu ile olan bağlantısını kestiğinde, yogi her çakrada yeni bir iç dünya keşfeder. Onlara göre, çakralar iç güç fenomenidir; çakralar capcanlı karşılarındadır ve “görülebilir”. Çakraları, sinir pleksuslarıyla özdeşleştirme gibi bir amaçları yoktur.

Bu çalışma yogayı daha anlamak için değil, Tantrika terimlerinin, antik Hint anatomi kitaplarında adı net bir şekilde belirtilmemiş bazı fiziksel organ veya yapıların adlandırılmasının mümkün olup olmadığını görmek içindir. Öncelikle, elimizdeki belgelerden  bile üst seviyede bir anatomik ve fizyolojik bilgileri olduğunu anlamak mümkün olduğu için, bu eksikliğin sebebi, bilgi eksikliği değil, konuyla ilgili eserler çoğunun kaybolmuş olmasıdır. İkincisi, Tantrika terimlerinin tamamen anatomik olduğunu zannedersek, esas karakter ve özelliklerini kaybederler. Ama önce, bu özdeşleştirmenin mümkün olup olmadığına bir bakalım.

Profesör Seal, muladhara, swadisthana, manipura ve anahata çakralarını, koksijeal, sakral, lumbar ve kardiyak pleksuslar ile özdeşleştirmiştir. Bu özdeşleştirme, bu çakraların gerçek yerleri hakkında bilgi eksikliğini de göstermektedir. Çakralar, suşumna’nın içindedir ve suşumna da omurganın içindedir. Bu sinir pleksusları, omurganın dışındadır. Bu yüzden, bunların özdeşleştirilmesi mümkün değildir. Profesör Seal, bharatistana (vişudha) çakrasının, meliyon oblangta ile omurilik bağlantısı olduğunu söylemektedir. Omuriliğin üst ucu, meliyon oblangta’nın devamıdır. Omuriliğin üst sınırı, foramen magnum seviyesindedir ve atlas vertebranın üst sınırını oluşturur. Omuriliğin üst ucu ile meliyon oblongatanın birleştiği noktanın, bharatistana yani vişudha çakrası olduğunu iddia etmektedir. Aslında, bu tanım çakrayı açıklamaz, sadece yerini belirtir. Profesör ayrıca, larenjeal ve farenjeal pleksusları da ihtiva ettiğini söylemektedir. Bu söylerken, bu iki pleksusun vişudha çakrasının içinde olduğunu söylemek istiyorsa, bu ikisinin sinir pleksusları olduğu; larenjeal pleksus, farenksin inferiyör büzücü kasının, dış yüzeyinde olduğu ve pleksus farengeus duvarı denen farenjeal pleksusunun, farengues duvarının asendan (yukarı doğru çıkan, ç.n.) farenjeal arterde yer aldığı belirtilmelidir. Bu durumda, vişudra çakrası omuriliğin dışına kadar genişlemesi gerekir. Eğer çarka, pleksusdan çıkartılır ve meliyon oblongata içine doğru itilirse, orada bir sinir merkezi yapabilir. Meliyon oblongata’nın, içinde solunum ve vazomotor (damarların kasılma ve gevşemesi, ç.n.) merkezlerinin bulunduğu çok sayıda merkezi vardır. Ancak, bu durumda, işlevsel özdeşleştirme yapılmalıdır.

Hâlâ önümüzde bir başka zorluk bulunmaktadır. Medüller seviyedeki vişudra, lalana (talu) çakrası ile çarpışabilir. Profesör Seal, Lalana’yı, her özel bir anatomik yapı ile özdeşleştirmemiş, sadece ‘küçük dilin karşısındadır ve egoaltrustik duyguların korunması ilgili olduğu düşünülür’ demiş. Profesö Seal’a göre, lalana, küçük dilin karşısında bulunmaktadır. bu, lalana’nın, üstünde ajna, altında da vişudra’nın bulunduğu palatin bölgesinde olduğu anlamana gelmektedir. Palatin bölgesi, kabaca meliyon oblongata’ya karşılık gelmektedir. Çok açık bir şekilde belirtilmektedir ki, vişudra, aşağı yukarı servikal omura denk gelen gerdan bölgesinde bulunmaktadır.

Profesör Seal, sensori-motor bölgesinde ajna ve manas çakraları vardır. Bu ifade pek açık değildir. Ayrıca, manas çakrasının duyusal olduğunu söylemektedir. Seal ayrıca, duyusa bölgenin, beynin alt kısmında olduğunu iddia etmektedir. Seal’a göre, manas çakrası, etraftan gelen duyuların alındığı duyusal sinirlerdir. Sensoryum geleneklikle her hangi bir sinir merkezidir; daha açık söylemek gerekirse, tüm vücudun duyu cihazıdır. Bir çeşit duyu mahallidir. Açıkcası şunu söyleyebiliriz ki, manas çakrası duyu algılama mahallidir. Ama beynin tam olarak neresindedir? Seal, elbette kabaca, beynin altında olduğunu söylemektedir.

Çeyreden gelen uyarıların sinir dürtülerinin beyne merkezcil geçişi sırasında birçok şey olur: alıcıların uyarılması, uyaranların sinir dürtülerine geçisi, dürtülerin beyindeki nöronlara iletişimi, nöronal geçiş ve beyinsel korteksin alıcı alanındaki yansıma. Tüm bu olay zinciri, fizyolojik değil, yapısı itibariyle fizikoşimikseldir. Son zamanlarda, serebral korteksin uyarıları, santransefalik, diensefalon ve kısmen telansefal’den oluşan ve santransefalik olarak sisteme naklettiği varsayılmaktadır. Anatomik olarak net bir sınırı yoktur ama işlevsel olarak, entegre bir birim oluşturmaktadır. Hem serebral korteksin hem de üst beyin bölgesinin, duygu bilinci için nöronal bir altyapı oluşturduğu görülmektedir. Ancak, burada, sinirsel olaylardan sonra superfizikoşimiksel bir olay olur. Manas çakrasını, üst beyin bölgesinde bir yerlere koyabiliriz.

Eğer manas çakrası, üst beyin bölgesinde belli bir yer ile özdeşleştirilse, o zaman çakranın kendisi duygu bilinci mahalli olur. Beyinde, bilinç için bir yer bulmak ihtimali yoktur. Beynin kimyasal ve elektriksel enerji sistemi içinde, zihinsel enerji etkenini bulamayız. Sinirsel faaliyetin kendi kendine bilinçsellik oluşturduğunu söyleyemeyiz çünkü bu değişimin nasıl olduğu bilinmemektedir. Bulgular, üst beyin bölgesindeki bilinç kaybına sebep olan lezyonların bilincin beyne geçmesini sağladığını göstermemektedir. Beynin uyarımları, dürtüleri, beyne aktaran bilinçaltı mekanizmasını faal hâle getirir ve bunun sonucu olarak, bilinç uyanır. Yapısı itibariyle uzaysal olmayan bilincin, üç boyutlu beyinin içinde konumlandırılması mümkün değildir.

Ayrıca, düşük bir uyku faaliyeti seviyesinden farklı olan yoğun bir devingen nöronal faaliyet, beyin ile akıl arasında bir etkileşimi sağladığı ve idrakin bu şartlar altında oluştuğu varsayılmaktadır. Peki, bu dinamik beyin faaliyetine sebep olan nedir? Bu sorunun cevabı, duyusal dürtüler değildir, çünkü her hangi bir bilinçlilik durumu olmasa da, bu dürtüler, uyku sırasında beyne ulaşmaktadır. Bunu oluşturan sebep intrensektir (kendi kendine oluşan. ç.n). Beynin belli bir dinamik faaliyeti, duyusal iletileri olmak için bilinçaltında ortaya çıkan bilinçaltı faaliyetin nöral karşılığı olarak açıklanabilir. Bilinçdışı nöral mekanizmaya gelince, bilince, bilinçaltı mekanizma ile bağlanmıştır. Beyin-akıl etkileşimi, aklın tamamen enketal bir varlık olduğunu ancak, beyin ile arasında bir iletişim kurulduğunda, beynin özel bir dinamik faaliyet sergilediğini ve bunun bilinçaltını harekete geçirdiğini ortaya koymaktadır. Sonuçta, bir çakrayı bir sinir pleksusu veya bir beyin merkezi ya da madde olarak görmek büyük bir hatadır. Eğer çakraların bilincin farklı seviyeleri ve ince dinamik şekilleri olduğunu göstermek mümkün olsaydı, beynin sadece içsel güç faaliyetinin toplu bir çerçevesini oluşturduğu ortaya çıkardı.

Profesör Seal, ajna çakrasının, hareketler yöneten komuta merkezi olduğunu söylemektedir. Bu yüzden de motor bir merkezdir. Motor merkezler, serebral korteks içindedir. Ancak, geçerli bazı fikirlere göre, motor dürtü, üst beyindeki bir yerde kaynaklanmaktadır ve serebral kortekse yayılmaktadır. Bu durumda, ajna, üst beyindeki manas’ın altında yer almaktadır. Dışarıdaki yeri, kaşların arasındadır ve bu da kabaca, beynin üçüncü karıncığının kaudal parçasına denk gelmektedir.

Seal, soma (indu) çakrasının, serebrumun orta merkezlerini içeren, sensoryum’un üstünde onaltı-boğumlu bir sinir düğümü olduğunu; altrustic duygular ve volidif (iradeye âit. ç.n.) kontrol merkezi olduğunu ileri sürmektedir. Bu özellikler, mentaldir ve her hangi bir beyin merkezinin görevi olamaz. Mental görevlendirmenin karşılığı beynin belli bir merkezi ya da telansefaldeki bir yer olabilir. Profesör Seal, sahasrara çakrasını serebral korteks ile özdeşleştirmektedir. Bu bir hatadır. Sahasrara, suşumna’da değildir ama kafatasının dışında bulunmaktadır. serebral yarımkürelerin sarmal yüzeyinin, 100 taç yapraklı nirvana çakrasının bedensel bir kopyası olduğunu söylemek, daha doğru olacaktır.

Antik Hind dini ve düşüncesi ile ilgili skolastik bir çalışma olan Aryashastra-pradipa adlı kitabın tanınmış yazarı ve büyük Sanskritçe uzmanı, muladhara, sivadiştana, manipuraka ve anahata çakralarını gangliyon impar, koksijeal pleksus, hipogastrik, veya pelvik pleksus, solar veya epigastrik pleksus ve kardiak pleksus ile özdeşleştirmektedir. Onun da aynı hatayı yapmış olması şaşırtıcıdır. Koksijeal pleksus, iki sempatetik hattın ucundaki birleşme yerinde bulunan gangliyon impar ile bağlantılıdır. Diğer pleksuslar sempatetiktir. Ancak, bu pleksuslar, vertabral (omurga) sütunün dışında bulunurken, çakralar vertabral sütunun içindeki suşumna içindedir. Bu yüzden, bu çakralar sinir pleksuslarıyla özdeşleştirilemez.

Bu özdeşleştirme daha da ileri götürülmüştür. Purnananda Brahmachari, sahasradala lotus’u (sahasrara çakrası), telansefal ile; dwadashadala lotus’u (guru çakrası) diensefalon ile; chandramandala (dolunay), amakala ve  nirvana-kolat’yı korpus kallosum ile; samana (samani) ve unmana’yı (unmani) korpus kallosum’un orta kısmıyla; nirodhini (nirodhika) ve wyapika’yı korpus kallosum’un alt kısmıyla ve mahanada’yı forniks ile özdeşleştirmiştir. Ayrıca, bindu bölgesinin, pineal gland’da, ajna bölgesinin de pituiter de olduğunu söylemektedir.

Sahasrara’nın kafatasının dışında olduğunu söylemiştik, bu yüzden telansefal ile özdeşleştirilmesi  mümkün değildir. Dwandashadala (guru çakrası) sahasrara’nın bir parçasıdır ve bu nedenle, kafatasının dışındadır ve telansefal ile özdeşleştirilemez chandramandala, amakala ve nirwanakala, sahasrara’nın içindedir; bu yüzden, korpus kallosum’un üst kısmıyla özdeşleştirilemez. Samani ve unmani, dhayana, samadhi’ye dönüşmek üzereyken, derin konsantrasyonda ortaya çıkan iki güçtür. Bu yüzden, beynin maddî yapısı ile özdeşleştirilemezler. Nirondhika ve  wyapika da alt seviye çalışan güç formlarıdır ve beynin yapısı ile özdeşleştirilemez. Mahanada, pranik hareketin derin konsantrasyon sırasında durduğu bir güç istasyonudur. Üstte nirvana çakrası ve altta indu çakrası’nın arasında yer almaktadır. Fizikse olarak karşılık genel nokta, korpus kallosum’un içindedir. Bu yüzden, forniks ile özdeşleştirilemez. Aynı şekilde, bindu ve ajnat’yı pinyal ve pituiter gövdelerle özdeş değildir.

Dr. Vsant G. Rele, muladhara çakrası’nı pelvic (iç hipogastrik) pleksus ile özdeşleştirmektedir. Yine benzer şekilde, swadhisthana hipogastik (üst) pleksus ile; manipura çakrası, koliak pleksus ile; anahata çakrası, farenjeal pleksus ile; taluka (talu) çakrası, kavernöz pleksus ile ve ajna çakrası, kavernöz pleksus’un naso-siliari uzantısı ile özdeşleştirilmektedir. Bu özdeşleştirmelerin hiçbir dayanağı olmadığını daha önce söylemiştik.  Birincisi, çakralar, omuriliğin içinde; bu sinir pleksuslar ise dışındadır ve bu sebeple bunlar arasında hiçbir özdeşleştirme yapılamaz. İkincisi, çakralar, ince güç merkezleridir, ama sinir pleksusları bütünü ilgilendiren yapılardır. Çakralardaki gücün, sinir pleksuslarında da olduğu söylenemez. Konsantre olarak ve pranayama ile, çakralardaki bu gizli güçler arttırılabilir; ama bu sürecin sinir pleksusları üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Bu yüzden bunları karşılığı ne bilimsel olarak tespit edilmiştir ne de çakraları teknik tanımları üzerinde bir fikir birliği vardır.

Dahası, Dr. Rele, çakralarda bulunan shaktileri, yani güçleri, omurilikteki ek sinir merkezlerinden geçen inhibitör etkileri inceleyerek eferent dürtü ile özdeşleştirmiştir. Shaktiler, bilinçli güçlerdir, fizikî organlar üzerinde doğrudan etkilidirler ve sinir dürtülerinin aksine, hiçbir zaman bilinçsizce hareket etmezler. Bunlar, çarka organizasyonlarını kontrol ederler ve yogiler, konsantrasyonlarını dhyana seviyesine getirmek için bunları arttırırlar. Ayrıca çakralar, pranik güçler ve özgül duygu merkezleridir. Bedenin fonksiyonlarındaki bir değişiklik pranayama tarafından ve konsantrasyon ile gerçekleştirilir. Sinir dürtüleri, fizikokimyasal olaydır ama shastiler ise bilinç düzeyindeki olaylardır.

Swami Wiwekananda, spinal kanalda farklı merkezleri olan farklı pleksusların lotusların yerine geçebileceğini ifade etmiştir. Çakraların psikolojik olarak açıklanması mümkün değildir, çünkü çok hissî merkezlerdir ve sinir pleksusları da büyük yapıyı oluşturmaktadır. Sawmi Sachchidananda Saraswati, bunu daha makul bir şekilde açıklamaktadır. Sinir pleksuslarını çarka olmadığını, çakraların bulunduğu iç bölgelerdeki büyük belirteçler olduğunu söylemektedir. Saraswati’ye göre gangliyon impar veya koksijeal pleksus, muladhara çakrası’nın belirtecidir; hipogastrik pleksus, solar pleksus, kardiyak pleksus, karotid pleksus (plexus caroticus internus) ve kavernöz pleksus da sırasıyla swadhishthana, manipura, anahata, wishuddha ve ajna çakraları’nın belirteçleridir. Fakat bunlar da yanlıştır...

Arawinda, merkezlerin (çakraların) fiziksel değil, hissî bedende olduğunu; ancak, hissî beden, bütüncül vücut ile karıştığında, çakralar ile fiziksel beden arasındaki belirli merkezler arasında belli bir örtüşme söz konusu olduğunu söylemektedir. Böylece, çakraların gerçek yapıları Arawinda tarafından ortaya konmuştur.

Dr. Gananath Sen, iki sempatetik gangliyal zincir için ida ve pingala terimlerini, omurilik için de sushumna terimini kullanmaktadır. Omuriliğe sushumnakanda, mebulla oblongata’ya sushumnahirshaka demektedir. Dr. Rele de, ida pingala nadis’i, vertebral kolonun her iki yanında iki boğumlu sempatatik hat ile ve sushumna nadi’yi omurilik ile özdeşleştirmektedir. Profesör Brajendranath Seal, ida ve pingula’yı, sağ ve sol boğumlu sempetatik hat ile ancak, sushumna nadi’yi omuriliğin merkez hattı ile özdeşleştirmektedir. Purnananda Brahmachari’ye göre, sushumna, omurilik ile; brahmarandhra (brahma nadi) merkez kanal ile özdeştir.

Wiwekananda, ida ve pingala’nın, içinde afferent (getirici) ve efferent (götürücü) akımların geçtiği omurilikteki duyusal ve motor dokular olduğunu söylemektedir. Bu yüzden, omurilikteki duyusal ve motor dürtüler, ida ve pingala nadiler ile özdeşleştirilmektedir. Sushumna hakkında, omurilik içinden geçen derin bir kanal olduğunu ve kanalın, omuriliğin sonundaki ince doku içinde devam ettiğini ve sakral pleksus yanında bulunan alt bitişe doğru indiğini söylemektedir. Bu doku, ‘filum terminale’ diye bilir. Bu tanımlamadan da anlaşılacağı gibi, Wiwekananda, sushumna’yı, her hangi bir sinirsel özellik değil de, serebrospinal sıvı bulunan orta kanal ile özdeşleştirmektedir. Ona göre, akıl, iletileri her hangi bir kablo olmadan (yani sinirlerden geçmeden) göndermektedir ve bu da, yogiler, akımın sushumna’dan geçmesini sağladıklarında olmaktadır.

Şimdi, ilk önce, sushumna ile omuriliğin özdeşleştirilmesinde mutabık olup olmadığımıza bakalım. Birincisi, sushumna nadi, fazlasıyla hissî ve sarmal olarak tanımlanmıştır; ancak, sarmal kordon, bütüncül sinir yapısıdır ve ölçüleri kervical olarak 13-14 mm., lumbosakral olarak 11-13 mm. thorasik olarak da 10 mm. genişliğindedir. Dolayısıyla, ikisi arasında bir özdeşleştirme yapmak mümkün değildir. İkinci olarak, sushumna nadi, kanda-mula denilen nadi merkezinden kaynaklanır; bu merkez muladhara çakrası’nın tam altındadır ve takriben filum terminale’nin iç uçuna denk gelir. Filum terminale, orta kanal, dördüncü karıncık, serebral akuaduk, üçüncü karıncık,, telansefal medyum, ön komisür, forniks, septum pellucidum, korpus kallosu ve boylamsal rahne’den geçerek serebral korteksin orta noktasına ulaşır. Diğer taraftan, omurilik, birinci lumbar vertebra’nın alt sınırından ya da ikinci lumbar vertebra’nın üst sınırından atlas’ın (boyun omurlarının birincisi, ç.n.) üst sınırına kadar uzanır ve foramen magnum seviyesinde, medulla oblongata’nın alt kısmında sona erer. Buradan da açıkça görülmektedir ki, sushumna ile omurilik özdeşleştirilemez.

Dikkat etmemiz gereken bir başka konu daha vardır. Sushumna’nın içinde wajra, wajra’nın içinde chitrini ve chitrini’nin içinde de brahma nadi bulunmaktadır. Eğer sushumna, omurilik olmuş olsaydı, bu üç nadi nasıl açıklanabilirdi? Wajra, chitrini ve brahma nadi, sırasıyla beyaz madde, gri madde ve orta kanalın yerine geçebilir miydi? ya da bu üç nadi, dallar, beyaz madde ve gri madde ile özdeşleştirilmeli midir? Meningelerin, duramater, araknoid mater ve pia mater olmak üzere üç seviyesi vardır? Burada gerçekten ne düşüneceğimizi bilemiyoruz. Nadi, beyaz ya da gri maddenin yerine geçebilir ama ne meningeler ya da orta kanal ne de sinir dokularıyla özdeşleştirilebilir.

Dr. Ganath Sen, nadi kelimesini sadece sinirler için kullanmıştır. Ayrıca, Yunanca’da ‘sinir’ demek olan ‘neuron’ kelimesinin, Sanskritçe’deki nadi kelimesinde geldiğini de söylemektedir. Profesör Brajendranath Seal de bu konuda aynı fikirdedir. Dr. Rele de bu fikri kabul etmekte ve “Wayu-nadiler’in karşılığı olarak, “dürtü sinirleri” tabirini kullanmaktadır. Açık bir şekilde, wayu ile sinir dürtülerini özdeşleştirmektedir.

Yunanca’daki ‘neuron’ kelimesi tendon, kord ve sinir anlamına gelmektedir. Günümüzde, bu kelime, anoksal ve dendritik süreçlerle birlikte sinir hücresi demektir ve sinir sisteminin yapısal bir birimi olarak kabul edilmektedir. ‘sinir’ kelimesinin birçok anlamı vardır. Tıbbî açıdan ele alındığında, sinir, boruya benzer uzun bir yapısı olan, sinir doku yığınlar veya sinir hücre aksonlarından oluşan, dürtüleri ileten, epineryum denen bir kılıf içinde bu yığınların bir arada bulunduğu bir yapıdan söz edilmektedir. ‘sinir’ kelimesinin ayrıca, enerji, güç ve canlılık anlamları da vardır.

Şimdi, esas konumuza gelelim. Nadi kelimesini sadece sinirler için kullanmıyoruz. Yoga’da, nadi terimi, teknik anlamda kullanılmaktadır. Nadi-çakrası veya nadi organizayonu, sinir sistemi değildir. Sinir sisteminde, enerji, sinirlerin oluşturduğu ortamda dağıtılmaktadır ve enerjinin, elektriksel bir yapısı vardır; fizikokimyasal bir zeminde faaliyet gösterir. Bu ‘kablolu’ enerjinin faaliyeti sınırlıdır. Maddi sınırları olmayan başka bir enerji çeşidi daha vardır. Bu, enerjinin faaliyeti sadece sinirlerle sınırlı değildir; yani ‘kablosuz’ olarak derin etkiler ortaya koyabilir. Bu enerji, maddeüstü bir boyutta, sınırsız güç ile çalışır ve sinir enerjisini arttırmak için madde boyutuna da nüfuz edebilir. Bu boyut, hissîdir; enerji bu boyutta hissîdir. ‘Hissî’ (sukshma) kelimesi, teknik anlamda, maddî olmayanı anlatmak için kullanılmıştır. Patanjali’nin üçüncü madde (bhuta) boyutudur. Enerjinin bu hissî boyutu, sinirler olmadan çalışabilen prana wayu olarak adlandırılmaktadır. Bu sinirsiz faaliyet, teknik olarak, nadi adı verilen pranik güç-hareket hattıdır. Karışıklığı önlemek ve nadi kelimesini ‘sinir’ kelimesinden farklı kılmak için, yoga nadi de denmektedir. Wayu’yu, neden sinir sistemiyle özdeşleştiremediğimiz şimdi daha açık hâle gelmektedir. Bir sinir dürtüsü, kimyasal enerji sistemine dayalı negatif elektriksel bir güç dalgasıdır. Faaliyetleri, sinirlerle sınırlandırılmıştır. Wayu, temel enerji olan gizli prana’nın âşikâr hâle gelmiş şeklidir. Wayu, sabit harekettedir ve nadi denen hissî hatlar oluşturmaktadır.

Arawinda, pranik enerjinin , birçok kanaldan oluşan ve nadi (psişik beden hissî sinir organizasyonu) denen bir sistem ile yönetildiğini söylemektedir. Nadiler ya da nadi sistemleri, psişik beden hissî sinir organizasyonu olarak tanımlanmışlardır. Burada değindiği, sinir organizasyonu, bütüncül sinir sistemi değildir. Bu, ‘hissî’ sinir sistemidir ve bu da ‘hissî sinir organizasyonu’ deyimiyle açık bir şekilde ifade edilmektedir. Zaten ‘hissî’ kelimesin anlamını yukarıda açıklamıştık. Karışıklığa sebep vermemek için, hissî sinir sistemi yerine, ‘nadi organizasyonu’ deyimini kullanıyoruz. Ancak, nadi organizasyonu sadece psişik beden için değil, pranik beden (pranamaya kosha) için kullanılır; bir tarafta, pranik beden, maddî bedene (anamaya kosha), diğer tarafta mental bedene uzanır. Burad sözü edilen ‘kanallar’, borusal malzemeler değil, fakar, pranik enerjin oluşturduğu hissî hatlardır.

Ve şimdi, nadis ida ve pingala’ya geldik. İda ve pingala’nın aslı, tıpkı sushumna gibidir. Ancak, vertebral kolonun ötesine uzanırlar ve ajna çakrası’na ulaşmak için, sushamna ile birleştikleri, beynin üçüncü karıncığının bulunduğu kaudal bölüme çıkarlar. İda ve pingala da hissî nadidir; aksi takdirde, sushumna ile bir birleşme söz konusu olamazdı. Ancak, anatomik olarak, kafatasının zemin kısmında iki boğumlu sempatetik boru uzamaktadır; bunlar, ida ve pingala ile özdeşleştiremeyecek kadar bütüncüldür. İda ve pingala’nın görevi, sempatetik sinir sisteminin görevleriyle bir değildir. İda ve pingala da, omurilikteki duyusal ve motor dürtülerle özdeşleştirilmektedir. Ancak bu mümkün değildir, çünkü, onlar sinir dürtülerini taşıyan bütüncül sinir dokuları değildir. Bunlar, pranik güçleri akıl ve vücuda taşıyan ve güç-hareket hattı olan hissî nadilerdir. Ayrıca, vertebral kanalın içinde değil, dışındadırlar.

Burada, antik Hint tıbbının güçlü bir anatomik ve psikolojik bilgiye sahip olup olmadığını sorgulamıyoruz; ayrıca burada, Waidika ve Tantrika çakraları’nı ve Kundalini’yi modern anatomi ve psikoloji terimleriyle açıklama gibi bir amacımız yok. bunu yaparsak, enerjiyi sadece fiziksel seviye hapsetmiş oluruz ve maddeüstü boyutunu atlamış oluruz. Günümüz psikolojine göre, moleküler seviyenin ötesine gidemiyoruz. Bu bile, meseleyi tüm boyutlarıyla açıklayamamaktadır. Burada Arawinda’nın dedikleri hatırlamakta yarar var: “Ruhanî veya yogik şeylerin bilimsel örneklerle açıklanma çabalarının, kafaları daha çok karıştırmasından korkuyorum”.

Böylece, ne çakraların sinir pleksusları, ne de Nadilerin sinirlerle özdeşleştirilemeyeceği konusunda yeterince söz söylemiş olduk.

Çakraların Yogik Yorumu gelecek ay…!!

BANDHA

MAHA MUDRA–VÜCUT ANATOMİSİ

Bandha grubu mula, uddiyana ve jalandhara bandhalarından oluşur. Dördüncü, maha bandha bu üçünün bileşimidir. Sadece dört uygulamadan oluşan bir grup nasıl oluyor da yüzlerce asana, pranayama ve mudra uygulamalarına ve bunların varyasyonlarına eşdeğer ya da daha büyük önemde olabiliyor?

Çoğu modern Yoga literatüründe Bandha basitçe bir ‘kilit’ olarak tanımlanır. Yine de bandhanın gerçek anlamı aslında tezatlık içerir zira fiziksel seviyede bazı kasları kilitlemek veya kasmakla, aynı zamanda zihinsel ve pranik  seviyelerde hassas bir ‘kilidi çözme’ işlemi sürer. Çoğu modern kas gevşetme sağaltımı  bunu savunur, tüm vücuttaki kasların toplam ve sistematik kasılması ve gevşetilmesiyle kişi tam fiziksel ve zihinsel gevşemeye kavuşur. Böyle bir teorinin altında yatan mantık, fiziksel ve zihinsel gerginliği atmak için, önce vücudun tüm kaslarını bilerek ve seçici olarak kasarak gerginliği abartmanın öğrenilmesinin daha etkili olduğudur.

Bandhalar da, aynı anda fiziksel, pranik, zihinsel, ruhsal ve nedensel vücutlara etki ederek benzer şekilde çalışır. Çok daha derin etkileri vardır çünkü omurilik ve beyindeki enerji merkezleri ile ilgilidirler. Bu sebeple bandhalar, kollarda ve bacaklardaki basit kasılmalara göre daha dinamiktirler, patlayıcıdırlar ve anında etki gösterirler.

Mula bandha (apış arası kasılması) pelvik bölgedeki hem duyusal-hareketsel (sensory-motor) hem de otonom sinir sistemlerini uyarır. Mula bandha uygulandığında, pelvik uyarı omurilikten çıkan parasempatik lifleri aktive eder. Parasempatik lifler sadece servikal (boyun), sakral (pelvik) bölgelerden çıkar, sempatik lifler ise torasik (sırtın üst tarafı) ve lumbar (sırtın alt tarafı) bölgelerden çıkar. Bandhaların uygulanmasının vücuttaki tüm parasempatik aktiviteleri arttırdığı deneysel olarak gösterilmiş olup kalp atış ritmi, solunum ve (sadece normal kan basıncına sahip kişilerde) kan basıncında düşüşe ve genel bir dinlenme ve gevşeme haline yol açar.¹ Mula bandhada sempatik sinirsel uyarılma da oluşur ancak daha az bir düzeyde. Parasempatik ve sempatik sinir sistemlerinin her ikisinin de uyarılmasının toplam etkisi vücuttaki sinirsel aktivitenin bu iki ana bileşeninin tekrar dengelenmesidir. Bu (tüm endokrin* sisteminden sorumlu olan) hipotalamusta çok bariz geri tepmelere yol açar, hipotalamus bilgiyi tüm limbik (duygusal) sisteme ve serebral kortekse (beynin dış katmanı) aktarır.

Uddiyana bandha (karınsal kasılma) sindirim organlarını, adrenal bezleri, böbrekleri ve en önemlisi güneş sinirağını (solar plexus) sıkıştırır. Bu ‘midedeki-beyin’ sıkılır ve bunun sonunda karında ve göğüste bir enerji akışı doğar. Enerjinin iyileştirme özellikleri vardır ve bilinçli bir şekilde yararlı ve iyi hissetme duygumuzun artması şeklinde deneyimlenir.

Uddiyana bandha sempatik sinir sistemini forma sokar ve onu daha verimli çalışmaya yönlendirir. Ayrıca sempatik sinir sistemi üzerinde kontrol kazanmamızı sağlar ki uygunsuz durumlarda çalışmasın, böylece psikosomatik hastalıklarda stres ve anksietenin etkileri bertaraf edilebilsin.

Jalandhara bandha (boğaz kasılması) omuriliği dolayısıyla beyni çekerek boynu esnetir. İleri esnetme (jalandhara bandhada çene göğüs üzerine yerleştirilir) tiroit, paratiroit ve talamus bezlerini etkilerken, bunun da hipofiz ve pineal bezlerde çok ince, hassas etkileri olur. Aynı zamanda (beynin altında ve omuriliğin üstünde yer alan) medulla oblongata’daki parasempatik omur bölgesini uyararak kalp atış ritmini, solunumu, kan basıncını vs. ayarlar. Son olarak, jalandhara bandha karotid sinüslerini de sıkıştırır ki bu kan basıncının düşürülmesine yardımcı olur. Sempatik tonu azaltarak, bir dinlenme, gevşeme ve genel olarak iyi hissetme duygusuna ulaşılır.

Pranayamalarla (nefes ve enerji kontrolü) birlikte bandhaların uygulanması tüm vücudu aşağıdaki gibi etkiler:

• Endokrin sistemin verimli çalışmasını ahenkli hale getirir: jalandhara doğrudan hipofize, pineal bezlere, tiroide, paratiroite, timüse etkide bulunur; uddiyana bandha doğrudan adrenallere ve pankreasa etkide bulunur; mula bandha doğrudan gonadlara ve apış arası kısmına/rahim boynuna (ki bunların vestigeal (Ç.N.: Eski atalarda veya embriyonsal hayatta mevcut organ veya oluşum artığı ile ilgili) endokrin bezleri olduğu söylenir) etki eder. Tüm bandhaların hipofiz, pineal bez ve beyne dolaylı bir etkisi olur.
• Endokrin bezler üzerinde bandhaların doğrudan etkisinin olması sonucu olarak vücuttaki bazı bioritimler de regüle edilir. Örneğin, hem mula bandha hem de uddiyana bandha adet dönemlerini dengelemede son derece yararlıdır.
• Tüm bandhalar doğru olarak uygulandıklarında, sükûnet ve gevşemeye yol açarak solunum ritmini düşürür.²
• Kan basıncı düşer.
• Kalp atışı azalır.
• Derin gevşemenin bir işareti olan alfa beyin dalgaları üretimi artar, bu da sinirsel aktivitenin yavaşlamasına işaret eder.
• Gevşemenin bir diğer işareti, vücuttaki sempatik aktivite azalır.
• Karışmış veya çarpışan beyindeki nöronsal devreler, aslında ‘beyni tekrar eğiterek’, tekrar düzenlenir.
• Sindirim sistemi düzene girer, masajlanır ve iç organlar üzerine yapılan basınçla canlandırılır.
• Sinir sistemi boyunca refleks hareket sonucu ürojenital sistemin aktivitesinde harmoni oluşur.

Bandhalardan üretilen güç bir borudaki arttırılmış basınca benzetilebilir. Yerde dikine duran bir boru hayal edin. Bu boru Suşumna nadiyi (omurga boyunca yukarı uzanan ana pranik enerji kanalını) temsil etsin.

1. Mula bandha borunun en alt kısmındaki sızdırmazlığı temsil eder, böylece prananın aşağı doğru hareketini engeller. Muladharadaki enerjiyi uyararak kundalini şaktiyi uyandırır.
2. Jalandhara bandha borunun üst kısmını kapatır. Prana şimdi bu boru içinde hapsolmuştur.
3. Uddiyana bandha maha bandhayı tamamlar. Güneş sinirağını uyararak (manipura çakra), kapalı boruyu doldurup genleştirerek pranik basıncı daha da arttırır.

Böylece, maha bandha oluşturulduğunda, prana suşumna içinde sıkıştırılır. Kilitler aşağı ve yukarı hareketini engellerken aynı zamanda enerji stimüle eder. Bandhaların serbest bırakılmasıyla tüm vücut boydan boya prana ile yıkanır ve prana doğası gereği yaşamsal, hayat-veren enerji olduğundan vücut gevşer, canlanır ve yenilenir. Böylece granthiler delinip çözülebilir, böylece bilinci geliştirir.

Mula bandha

Mula bandhanın doğru uygulanışı hakkında, hangi kasların dâhil olduğu ve nerede oldukları konusunda çok karışıklık vardır. Orijinal Sanskritçe metinleri çevirirken birçok yorumcu, yogik uygulamalara aşina olmadıklarından ya da pelvik tabanın temel anatomik özellikleri hakkında tam bilgili olmadıklarından, sadece bir yolu olmasına rağmen, bilmeden insanları mula bandhayı uygulamanın iki yolu olduğuna inandırdılar.

Hatha Yoga metinlerinin birçok çevirisi mula bandhayı topuğun apış arasına bastırılması ve anüsün kasılması olarak tasvir eder. Ancak bunun aşvini mudra uygulaması olduğuna dikkat edilmelidir. Eski tantrik metinler ( kundalini yoga ve kriya yoganın metinsel temelleri) ortaya koymaktadır ki mula bandha anüsün (büzücü kaslar) serbest bırakılmasıyla ve sadece perineal cismin kasılmasıyla uygulanır.

Metinler anatomik olarak cinsiyet ayrımı yapmadığından, anatomik farklılıklar sebebiyle mula bandhanın erkekler ve kadınlar tarafından nasıl uygulanacağı hakkında kafalarda karışıklıklar ortaya çıkmıştır. Metinsel tanımların hepsi erkek vücuduna ilişkindir. Erkekte topuk skrotumun arkasında, anüsün önünde, apış arasına (perine) dayanır. Kadında da, dış vajinaya dayanarak apış arasına (perine) yerleştirilir.

Perine (apış arası) pelvik tabanının boyunca uzanan, hem ürojenital hem de anal bölgelere ilişkin bir grup kastır. Tek bir kas değildir. Mula bandha tüm perinenin kasılması değildir zira bu mula bandhayla beraber vajroli mudra ve aşvini mudrayı da getirir. Fiziksel kasılmanın gerçek yeri cinsiyete göre değişir. Erkekte bu perineal bölgeyken kadında rahim boynu çevresindeki bölgedir. Ortalama biri anal büzücü kaslarını kastığında perine de istem dışı kasılır. Perinenin kasılması yeni başlayanlar için zor olduğundan, anal büzücü kaslarla perine kaslarının bağlantılı olduğunu fark eden hatha yoganın ilk yorumcuları, perinenin istemsiz kasılmasına yol açan anal kasların kasılmasını (aşvini mudra) önerirlerdi. Buna rağmen kişisel deneyim doğrulayacaktır ki perinenin direk (bilinçli) kasılmasının, fiziksel ve zihinsel bedenlerde, anüsü kasarak uygulanan dolaylı metottan değişik, farklı bir etkisi vardır. Anüsün kasılması, daha ince ve zor olan mula bandha uygulaması için gerekli bir hazırlıktır.

Mula bandhanın uygulanmasıyla sinir sisteminin değişik yönlerinin ayrıntılı bir etkileşimini görürüz. Mula bandhayı yapmak için ilk güdü merkezi sinir sisteminin serebral korteksini uyarır. Perineyi kasma mesajı ikinci, üçüncü ve dördüncü sakral (çevresel) sinirlere omurilik vasıtasıyla iletilir. Sinirsel uyaranı aldıktan sonra, sakral sinirler perineyi kasmak üzere harekete geçerler (çevresel sinir sistemi). Kasılma tamamlanır, otonomik sinir sistemi üzerindeki etkileri şimdi oyuna girebilir.

Azami yarar için mula bandha pranayamalar eşliğinde icra edilmelidir. Bunun sebebi, pranayama prananın akışını doğurup onu kontrol edebilmemize olanak verirken, bandha onu gerekli yerlere yönlendirir böylece dağılmasını önler. Pranayama bağlamında, nefes alma (pooraka) ile apana yukarı hareket eder ve nefes verme (rechaka) ile prana yukarı hareket eder, nefes alma ile nefes verme arasında bir denge ise nefes tutmayı (kumbhaka) simgeler ki bu prana ile apana anlık olarak birleştiğinde oluşur.

Mula bandha, apanayı yukarı çevirmeye yardımcı olduğundan kumbhaka ile beraber kullanılır. Başlangıçta mula bandha antar kumbhaka (nefesi alarak, içte tutma) ile uygulanmalıdır. Aynı anda perine bölgesi kasılır ve diyaframa doğru yukarı çekilir. Uygulayıcı en ufak zorlanma veya rahatsızlık olmadan, nefesi içerde tutarken mula bandha uygulayabildiğinde, bundan sonra, mula bandhayı daha güçlü bir etkisi olan ve daha zor olan bahir kumbhaka (nefes vererek, dışta tutma) ile denemelidir.

Kadın : Mula bandha dismenoreyi (sancılı adet görme) hafifletmek için kullanılabilir; yine de amonereniz (adet yokluğu) varsa, nedenini değerlendirecek bir doktor ve bir yoga öğretmeninin uzman rehberliğine başvurana kadar mula bandha yapmaktan kaçınınız.

Mula bandhanın çocuk doğumunda da yararlı olduğu görülmüştür. Hamile bir kadın, vajinal kaslarda acısız doğuma yardımcı elastikiyeti korumak için, doğum sancılarına kadar, bazı diğer yogik uygulamalarla beraber mula bandha uygulamaya devam edebilir. Ayrıca, hamilelik sırasında gerilmiş kasları tekrar eski haline getirmeye yardımcı olması yönünden, kadınların, çocuk doğumunun hemen ardından da mula bandha, aşvini ve vajroli mundaları uygulamaları önerilir. Mula bandha ayrıca sarkmalar, lokore, ve idrar tutamama (stres) tedavileri içindir.

Erkek: mula bandha spermatoreyi (meni kaçağı) azaltır, kasık fıtığını engellemeye yardımcı olur ve testosteron salgılanması ile sperm oluşumunu kontrol eder; koroner davranışı (Ç.N.: kalbi) etkileyen ihtirasları yatıştırır.

Yoga öğrencisi için mula bandhayı bütün olarak görmek gereklidir. Geleneksel olarak mula bandha ile öğretilen yoga uygulamaları şunlardır:

1. Yamalar
2. Niyamalar
3. Shatkarmalar
4. Asanalar
5. Pranayama
6. Uddiyana bandha
7. Aşvini mudra
8. Mula bandha
9. Vajroli mudra

Uddiyana bandha her zaman mula bandhadan önce öğretilir çünkü karın kaslarını tam olarak kasarak (nefes verilmiş durumda) , perinenin kasılması (mula bandha) kendiliğinden oluşabilir veya olmazsa da, çok daha kolaydır.

Uddiyana bandhadan sonra mümkün olan sürekliliği bozmamak için aşvini mudra öğretilir ancak daha çok mula bandhanın güçlü etkilerine bir ön uygulama olarak.

Çünkü öğrenci, mula bandha uygulayarak korkunç kundalini gücünü yoklayacaktır. Bunun için alt pelvis bölgesine yumuşak bir geçiş gereksinimi vardır ve aşvini mudra yavaşça onu bu yeni ruhsal tekrar doğuşun eşiğine getirecektir.

Mula bandhanın uygulanması için geleneksel olarak reçete olan tek bir asana yoktur. Birçok kişinin bu bandhayı mulabandhasana ile ilişkilendirmesine rağmen, çoğu kişi, bırakın içinde rahat olarak kalmayı, bu ileri asanayı yapamaz bile. Mulabandhasana, mula bandha için önceden gerekli bir koşul değildir ve çoğumuz için yapılması düşünülemez bile.

Gerekli olan belli bir süre boyunca rahat şekilde korunabilen kararlı bir pozisyondur Sırt dik olmalı ve muladhara tetik noktasının farkında olunabilmesi için perineye dışarıdan bir basınç uygulanması arzu edilir. Bu şartları en iyi yerine getiren asanalar bhadrasana ve siddhasanadır (kadınlar için siddha yoni asana). Mula bandha, kundalini yoga kriyalarıyla beraber yapıldığında, uddhanpadasana da sıkça kullanılır. Tüm bu asanalar için detaylar ‘Muladhara Çakranın yerini belirlemek’teki uygulamalar altında verilmiştir. Bu asanalar kullanılamıyorsa, dizlerin sağlam bir şekilde yerde durduğu başka bir rahat pozisyonda oturabilirsiniz: padmasana, svastikasana, ardha padmasana, sukhasana, vajrasana. Özellikle sudhasanada değişiklik yapılabilir ve bir topuk perineye bastırılır ve böylece mula bandha için daha uygun ve birçok kişinin kullanabileceği bir duruş haline gelir.

Bu asanaların her birinin özel bir etkisi vardır, fakat siddha yoni asana ve siddhasana en çok tavsiye edilen pozisyonlardır. Bacakları ‘kilitlerken’ omurgayı dik ve rahat tutan kararlı bir kaide sağlarlar öyle ki uygulama sırasında kişi kendinden geçer ya da uykuya dalar. Düşmenin tehlikesi yoktur. Vücut öne doğru eğilmeye başlayınca, uygulayıcının sıçrayarak uyandığı bir noktaya gelir. Sadece bu değil, fakat siddhasana/siddha yoni asana vücudun alt tarafındaki sinirsel ve pranik akışı kontrol eder ve bu enerjilerin yukarı akışına yardımcı olarak mula bandhanın performansını arttırır. Bu avantajlar, perineye uygulanan basınç eşliğinde, siddhasana ve siddha yoni asanayı mula bandha uygulanmasında ideal kılar.

Mula bandhada uzmanlaşmaya kalkan yoga öğrencilerinin en çok sorduğu iki soru muhtemelen şunlardır:

• Perineal cismi/serviksi kastığımı nereden bileceğim?
• Mula bandhayı mükemmelleştirdiğimi nereden bileceğim?

Devamı önümüzdeki ay…

Meditasyon, çoğu kişinin duymuş olduğu, azının hakkında herhangi bir doğru fikre sahip olduğu ve pek daha azının gerçekten yaşamış olduğu bir şeydir. Diğer tüm öznel deneyimler gibi, kelimelerle tam olarak anlatılamaz. Kişi onun gerçekten ne olduğunu kendi bulmaya çalışmalıdır. Deneyim gerçektir oysa tanımlama onu yaşamak gibi değildir, özellikle de söz konusu meditasyon olduğunda.

Öncelikle modern psikolojinin aklın değişik faktörlerini nasıl kategorize ettiğine bir bakalım. Bilinçaltı ya da bilinçdışı akıl kabaca aşağıdaki üç gruba ayrılabilir : alt akıl, orta akıl ve üst akıl. Alt akıl, solunum, dolaşım, karın boşluğu organları vs. gibi vücudun çeşitli aktivitelerinin harekete geçirilmesi ve koordine edilmesinden sorumludur. Aynı zamanda içgüdüsel dürtülerimizi de doğuran bölgedir ve kompleksler, fobiler, korkular ve takıntıların ortaya çıkışı da aklın bu kısmındandır.

Orta akıl, uyanık durumdayken kullandığımız veriler ile ilgili olan akıl bölümüdür. Gelen verilere göre analizler ve karşılaştırmalar yaparak sonuçlara varan aklın bu kısmıdır. Çalışmasının sonucu gerektiği gibi bilinçli dikkatimize sunulur. Örneğin, birçoğumuz o anda çözemediğimiz ancak daha sonra cevabının bilincimizde belirdiği bir problemle karşılaşmışızdır. Farkındalığımız olmadan problem çözme işini yapan orta bilinçaltıdır. Burası mantıklı ve entelektüel düşünme âlemidir.

Üst akıl bilinçüstü denen bölgedir. Sezgi, ilham, sonsuz mutluluk ve transandantal deneyimlerin kaynağıdır. Dâhilerin göz kamaştıran yaratıcılıkları buradan gelir. Derin irfanın kaynağıdır.

Aklın diğer bir kısmı, Carl Jung’un bilimsel kabul görmesi için çok şey yaptığı kolektif bilinçsiz kısımdır. Evrimsel geçmişimizin kayıtları aklın bu kısmındadır. Atalarımızın ve ilk örneklerimizin etkinliklerinin kayıtlarını içerir. Bizi tüm diğer insanlara bağlayan kısmıdır aklın, zira bu ortak geçmişimizin temelidir.

Meditasyon yapmaya başlayan birçok insanın olağan deneyimi acayip görüntüler görmek veya belki içlerinde var olduğunu bilmedikleri kökleri derinlere uzanan komplekslerinin farkına varmaktır. Daha önce haberdar olmadıkları korkulara sahip olduklarını fark ederler. Bunun sebebi bilincin şimdi alt aklın alanında çalışmasıdır. Artık bilinç, daha önce farkında olmadığı kompleksleri, korkuları, vs. öne çıkarır. Bu derin köklü korkularla bir kere yüzleşildiği zaman ortadan kaldırılabilirler (bakınız başlık 5) ve hayatta daha büyük mutluluğa ulaşılabilir. Ayrıca birçok kişi meditasyon sırasında vücudunun iç süreçlerinin oldukça farkında olurlar. Bu bilincin bu vücutsal fonksiyonları kontrol eden aktivitelerin farkında olmasındandır.

Alt akıldaki dürtüsel korkunun çoğundan kurtulmadan meditasyonun ileri aşamalarına ulaşmak zordur. Meditasyonun daha derin hallerine girmek şu nedenle mümkün değildir: bu kompleksler o kadar dürtüseldir ki neredeyse otomatik olarak dikkati üstlerine çekerler. Bilincin gidebileceği başka bir sürü yer olmasına rağmen sanki demirin mıknatısa çekilmesi gibi alt akıl aktivitelerine yönelir. Sanki korkularımız, fobilerimiz ve anksietelerimizle meşgul olmaktan sapıkça bir zevk almaktadır.

Meditasyonun ileri aşamalarında bilinç üst akıla ya da süperbilinç bölgesine yönelir. Bilinç mantıklı düşünmenin üzerine yükselir ve gerçeğe daha yakın olan aktiviteleri görürüz. Meditasyonu yapan esin ve aydınlanma boyutlarına girer. Kişi varoluşun daha derin manaları ve yönlerini keşfetmeye başlar. Kişi bu zamana kadar imkânsız ve sadece hayal gücünün ürünleri gibi gözüken varoluşun yeni küreleri, yeni topraklarına girer.

Meditasyonun son noktası kendini gerçekleştirmedir. Bu, üst akıl da aşıldığında olur. Bilinç aklın keşfini bırakır ve kendini kişinin varoluşunun merkezi can damarı ile kendilik ile tanımlar. Bu noktada saf bilinç haline gelir. Biri kendini gerçekleştirmeyi başardığı zaman kendi merkezi varlığıyla temasa geçmiş demektir ve artık varoluşunu, hayatını kendinin bakış açısından görür, egosunun durduğu yerden değil. Varoluşunun merkezinden davrandığı zaman vücut ve akıl neredeyse ayrı varlıklar gibi çalışırlar. Akıl ve vücut artık o kişiye gerçek gözükmez; onlar sadece kendiliğin, gerçek kimliğinin birer tezahürüdür. Yani görülmektedir ki meditasyonun amacı aklın değişik bölgelerini keşfetmek ve sonunda aklı tamamen aşmaktır.

İki çeşit meditasyon vardır Aktif ve Pasif Meditasyon. Pasif meditasyon bir duruşta oturmak, meditasyon uygulamasında bulunmaktır. Amacı, yerinde duramayan ve başıboş dolaşan zihni hareketsizleştirmek, tek-noktalı yapmaktır ki otomatik olarak arkasından meditasyona özgü deneyim gelsin. Kaba olarak dört değişik düzeye bölünebilir:

1. Aklı bir meditasyon uygulamasına, bir objeye, sese, nefese, bir resme vs. sabitlemek. Bu zihni sakinleştirir ve onu içe döndürür.
2. 1’inci aşamanın başarılması otomatik olarak düşüncelerin, komplekslerin, vizyonların, anıların vs. zihnin bilinçsiz âlemlerinden serbest akışına yol açar. Şimdi kişiliğe ve alt akla ulaşmak ve istenmeyen içeriklerden kurtulmak mümkündür.
3. Alt akıl tamamen keşfedildiğinde, artık süperbilinç âlemleri keşfedilmeye başlanır. Şimdi gerçek meditasyon başlar. Her birimizin indeki sınırsız bilgi ve enerji deposu kendini göstermeye başlar. Bir an gelir ki varlığımız kozmosla ve etrafımızdaki her şeyle uyuma geçer.
4. Sonunda zihin bile aşılır ve meditasyon yapan büyük bilinç ile birliğe ulaşır. Kendini gerçekleştirme hedefine varılmıştır.

Başarılı pasif meditasyon otomatik olarak aktif meditasyona yol açar, zira pasif meditasyonda zihinde ne kadar derine dalınırsa, dünyevi işler yapılırken bile sürekli bir meditasyon durumu yaşanabilmesi o kadar mümkün olacaktır. Gerçekten de pasif meditasyonda ne kadar zihinde derine dalınırsa dış aktiviteler şeklinde kendini gösteren yüzeye yansıması o kadar güçlü olacaktır. Zihin keşfedildikçe güçlenir. Bu şekilde, kişinin hayatı, işi, oyunu, vs. daha güçlü olur ve kişi daha önce imkânsız olan şeyleri başarabilir.

Bilim ve yoganın yaklaştığı ya da ortak yerde buluştuğu çeşitli alanlarından bahsedelim. Psikolojideki modern fikirler şaşırtıcı şekilde, binlerce yıl önce Samkhya felsefesi şeklinde ortaya konmuş yogik fikirlere benzer. Yogada önemli olan insanın tüm doğasıdır. Yani insanın fiziksel, zihinsel, duygusal, ruhsal ve spritüel yönlerini. Tüm bu yönler yoga çalışması sayesinde gelişir ya da daha çok her bir kişideki uyuyan beceri ortaya çıkar demeliyiz. Bu insanı tam bir varlık yapmak için tüm bu yönlerin bütünleştirildiği, gerçek ruhani yoldur.

Jung büyük olasılıkla psikolojinin insan varoluşuna holistik ve büyün bir tavır benimsemesine en çok yardımcı olan psikolog olmuştur. Ancak fikirleri büyük ölçekte ancak çok yakın zamanda ciddiye alınmaya başlamıştır. Çeşitli günümüz düşünce okulları, örneğin geştalt psikolojisi, organizma psikolojisi, boy psikolojisi ve birçok diğerleri, doğrudan veya dolaylı olarak biraz da onun öğretilerinden çıkmıştır. Hepsi insanı çok boyutlu bir varlık olarak görürler ve hepsi yogik düşünce ile oldukça uyumludur. Hepsi insana dair her kavrayışın, varoluşun hem objektif hem sübjektif olarak tüm yönlerini göz önüne alması gerektiğinin farkındadır. Eğer varoluşun, örneğin ruhsal yönü gibi herhangi bir parçası görmezden gelinirse, sadece insanın kısmi bir resmi ortaya konabilir.

Araştırmacılar insanın hali ile beyin dalgalarının frekansı, gerilimi ve genliği arasında belirli bir ilişki olduğunu buldular. Kolaylık olsun diye dalgalar dört tipe ayrıldı: beta, alfa, teta ve delta. Bu beyin dalgaları insanın durumu değil sadece kişinin zihin durumunu bilmesini sağlayan göstergelerdir.Bu dalgalar ile zihin durumlarının ilişkisi hakkında daha çok şeyin keşfedilmesi gerekmektedir ama aşağıdakiler bu dalgalara ilişkin bugünkü bilgilerin çok kısa bir özetidir.

Beta dalgaları, baskın olarak, her günkü, uyanık durumlar esnasında beynimizden yaydığımız dalga düzenidir. Onlar, dış faaliyetlerle, dışadönüklükle ilgilidir. Beyini rasyonel düşünme için kullandığımızda, duyuları kullandığımız zaman, endişeli, gergin ve ‘normal’ zihin durumlarında, beta dalgaları yayılır. Düşük genlikte ve saniyede 13 kereyi aşan yüksek frekanstadırlar.

Alfa dalgaları dikkate değer şekilde meditasyonun daha hafif durumlarında yayılır. Gevşemiş bir zihin durumuyla, pasiflikle ve endişesiz, gerginlik olmayan durumlarla ilgilidir. Yaratıcılıkla çok ilgilidir, öyle ki yaratıcılık dönemlerinde alfa dalgaları bolca yayınlanır. Rasyonel akıl ve hisler çalışmazken kendini gösterir. Yogiler ve meditasyon durumlarındaki Zen Budistler üzerine çalışmalar alfa dalgaları üzerine bu genellemeleri teyit etmiştir. Meditasyonun ayırt edici bir karakteristiği olan pasif farkındalığa bağlıdırlar.Alfa dalgalarının frekansı saniyede 8 ila 13 kere arasındadır.

Teta dalgaları bolca uyku sırasında yayınlanır. Bilinçsiz zihin ile ilgilidirler ve derin bilinçdışı veriler veya izlenimler yüzeye, bilinçli farkındalığa yükseldiğinde meydana gelirler. Teta dalgaları meditasyonun derin durumlarında, yoğun yaratıcılıkta, aşırı duygusal yoğunluklarda (ÇN: ekstaz) ve ekstraduyusal algıya açık olma durumlarında ortaya çıkar. Çok çocuk uyanık durumda bu tip dalgaları yayar ancak yetişkinlerde bu çok daha enderdir. Teta dalgalarının frekansı saniyede 4 ila 7 sıklık arasındadır.

Delta dalgaları frekansları saniyede 4’ten az olan yüksek genlikli dalgalardır. Bu tip dalga yayılımı konusunda az şey bilinmektedir ancak derin, rüyasız uyku ile yakından ilişkilidir. Bu durumda öğrenmeye çok açık büyük bir kavrama gücü vardır. Diğer bir deyişle, bu durumdaki kişiler uykudayken bile mesela bir teypten öğretilenleri özümser. Bilgi duyu organlarını atlayarak doğrudan bilinçsiz akla emiliyor gibidir.

İleri düzey bir yogi gibi yeterli zihinsel kontrole sahip bir kişi dereceli olarak bir durumdan bir sonrakine kendi isteğiyle geçebilir. ‘Normal’ uyanıklığın beta alanında başlayıp sonra iradesi ile alfa dalgaları ile karakterize edilen zihin durumuna ilerleyebilir. Başlangıçta beta dalgaları vardır, sonra tüm beta dalgaları sonunda yok olur ve bir süre sonra teta dalgaları ortaya çıkmaya başlar. Uyku yoksa meditasyonun derin safhalarına ulaşılır, teta dalgaları gittikçe egemen oldukça da derece derece daha derinleşir. Ancak kuramsal olarak şöyle düşünebiliriz ki bu sadece bir varsayım, meditasyon sırasında delta dalgalarının ağır basması meditasyonun çok yüksek mertebelerine hatta samadhiye karşılık gelir.

Çoğu insanlar meditasyonda yayılan ile çoğunlukla meditasyonla yakından ilgili diğer durumlarda, yani trans ve hipnotizma da yayılan dalgalar arasında var olan farklar konusunu merak edebilir. Çok az ya da hiç alaka yoktur. Trans ve hipnotik durumlarda, dalga şekli aslında hiptonizmayı yapan kişi tarafından telkin edilir. Bu durumlar genellikle ve tipik olarak beta yayınlarıdır ki bu bizim dışa dönük zihin durumumuzun bir karakteristiğidir ve kesinlikle meditasyonla bir ilgisi yoktur.

Meditasyon fizyolojik süreçleri kontrol etmenin ve psikolojik olaylara fizyolojik reaksiyonları kontrol etmenin en güçlü yoludur. Meditasyon sırasında vücutta meydana gelen en derin değişikliklerden biri, vücut bileşenlerinin bozulma ve yeniden yapılma hızının, metabolizmanın düşmesidir zira oksijen tüketimi ve karbondioksit salınımında keskin bir düşüş yaşanır. Deney yapanlar, nefes alma hızı daha yavaşladığından, oksijen tüketiminde yüzde 20’ye kadar düşüş ölçmüşlerdir. Azalan metabolizma hızı meditasyon ile geliştirilen istemsiz sinir sistemi üzerinde kontrol ile olur.

Meditasyonun kan basıncı üzerinde dikkate değer bir etkisi vardır ve basınç meditasyon sırasında ve sonrasında normale göre çok daha düşer dolayısıyla meditasyon yüksek kan basıncı olan kişiler için özellikle önerilir. Kalp atışı da dakikada birkaç atışa kadar düşer. Kan sistemi ile ilgili diğer bir ilginç bulgu meditasyon sırasında kan akışının artmasıdır. Bunu açıklamak için yine otonomik sinir sistemine ve özellikle de sempatetik sinir ağına dönmemiz gerekli. Bu ağ, birçok işlevinden biri olarak kan damarlarını ve dolayısıyla kan akışını kısıtlamaktır. Meditasyon sırasında sempatetik sistemin aktiviteleri azalır dolayısıyla kan damarları üzerindeki kısıtlama otomatik olarak kalkar ve sonuçta daha fazla kan akışına yol açılır.

Bu artan kan akışı meditasyon yapana çok yararlıdır. Örneğin, laktat üretimini ele alalım. Laktat çoğu zaman kaslarda, serbest oksijen olmadığında üretilen bir maddedir. Kaslar uzun süre çalıştığında yoğun aktivite sırasında bolca üretilir. Kaslar, gelen oksijenin sağlayacağından daha fazla enerji harcaması gerektiğinden bir enerji borcu oluşur. Şimdi çok gerekli olan ekstra enerjiyi sağlamak için laktat üretilir.

Dinlenme esnasında, laktat yavaş yavaş diğer maddelere dönüşür zira şimdi artık kaslara yeterli oksijen gidiyordur. Meditasyonda, artan kan akışı oksijenin kaslara daha verimli şekilde ulaştırılmasını ve laktatın daha çabuk ve etkili şekilde giderilmesini sağlar. Kişi meditasyonda toplam oksijen alışın aslında daha az olduğunu not etmelidir; artan şey var olan oksijenin laktatı parçalamak için kaslara dağılımıdır. Aynı zamanda metabolik süreç sırasında hücrelere oksijen alınışı azalır. Laktat üretimi sempatetik sinir sistemi tarafından tetiklenir; meditasyon sırasında sempatetik sinir sisteminin baskılanması laktat üretimini otomatik olarak azaltır.

Stres dolu, rekabetçi, modern yaşam şekli ise öyledir ki insanlar neredeyse devamlı olarak dövüş ya da kaç durumuna hazır durumda yaşarlar. Bu, patron korkusundan, arkadaş ve komşuların gözünde değer kaybetmekte korkusundan, kira ve faturaları ödeyememe korkusundan vs. olabilir. Bu şartlar altında, kişi devamlı gergindir, ruh halinde büyük dalgalanmalar olur ve neredeyse devamlı bir tatminsizlik ve genel mutsuzluk hali yaşar. Vücut da hastalığa direnme kabiliyetini yitirir.

Birçok kişi hayatlarının büyük bölümünde gergin olmadıklarını (ÇN: relax olduklarını) söyleyebilir veya düşünebilir. Bazıları için bu doğru olabilir fakat çoğu kişi için bilimsel testler göstermektedir ki neredeyse sabit bir şekilde gerginlerdir fakat bunun farkında değillerdir. Değişik şartlara tepki olarak, bunların önemsiz sonuçları olacak olsa bile, kaslarını kasarlar, gözlerini kısarlar, tırnaklarını yerler veya bunun gibi şeyler. Bu şekilde hareket etmek o kadar alışkanlık işidir ki bu telafi edici hareketleri yaptıklarının farkında değillerdir.

Bu huy edinilmiş tepkiler psikosomatik hastalıkların habercisidir. Biri bu gerginlikleri gösterdiğinde, bilse de bilmese de kendini aslında dövüş ya da kaç tepkisine hazırlıyordur; sempatetik sinir sistemi ve adrenal bezlerinin varoluş sebebi olan tepkiye. Bu faaliyetler dış görünüşte küçük ve önemsizdir ancak içerde kalp atışı ve kan basıncında vs. değişikliklerin meydana geldiğini işaret eder. Adrenal ve sempatetik sistemin bu uzayan uyarımı, medeni rahatsızlıklar denen yüksek tansiyon, diyabet, koroner trombosis, peptik ve duodenal ülserler ile birçok ruhsal rahatsızlık, ayrıca sırt ağrıları, cilt problemleri, kas çekmeleri ve bir dizi diğer rahatsızlığa yol açar. Bu rahatsızlıkları dengelemek, önlemek ve iyileştirmenin kesin olan tek yolu her gün vücut ve aklı tamamen gevşetmektir. Uyku tabii ki her zaman ki yoldur fakat çoğu kişi o kadar gergindir ki uyku sırasında bile gevşeyemezler. Uyku genel olarak adrenal ve sempatetik sistemin fazla kullanılmasının zararlı etkilerini ortadan kaldırmak, gevşemek ve dengeye kavuşmak için yetersizdir. Vücut süreçlerinin nihayet kendilerini yenileyip edip normal aktivite seviyelerine dönmeleri sadece derin gevşeme sırasında olur. Meditasyon bunu yapmanın bir yoludur. Bir bakıma, meditasyon sempatetik sinir sistemi ve adrenal bezlerin karşıtı, bunlara karşı bir denge unsuru olarak görülebilir. Modern hayatın her derde deva ilacıdır. Bütün akıl-vücut kompleksinin pozitif sağlık kazanmasının kesin bir yoludur.

Meditasyon nasıl öğrenilir? ve Meditasyon teknikleri, gelecek ay!

PRANA VIDYA

Vidya kelimesinin Sanskritçe kökeni vid‘den yani ‘bilmek’ten gelir ve ’bilgi’ demektir. Prana ‘yaşam gücü’ demektir. Dolayısıyla prana vidya tam olarak
’yaşam gücü bilgisi’ demektir. Aynı zamanda ’yaşam gücü meditasyonu’ veya ‘yaşam gücünün keşfi’ anlamında da kullanılabilir. Prana vidya yıllar süren yoga
pratiğinin birikimidir. Teorisi ve teknikleri eskidir.

Prana Vidyanın ana amacı pranayı bilinçli şekilde uyandırmak ve manipüle etmektir. Uygulayıcı hassas bir farkındalık geliştirerek prananın doğasını
kavrayabilir ve hakkında bilgi edinebilir, bu da farkındalığın yeni boyutlarına yolu açar. Prana Vidya bilincin genleşmesi ve eninde sonunda meditasyona ve mükemmel birliğe, yogaya yol açan prananın uyanışı ile ilgilidir. Bu ışıkta, iyileşme ikincil önemdedir, prana vidya tüm kişiliğin uyanışı ile ilgilidir ve nihai hedefi olan kendini-gerçekleştirmeye veya moksha’ya giden yolu açar. Prana vidya nedir?
Prana Vidyada uygulayıcı yaşam gücünün özünü yani pranayı çeker alır ve onu vücudun çeşitli bölümlerine gönderir. Uygulama yoğunlaştırılmış deriden bilinç gücünü aşamalı olarak vücudun diğer bölümlerine göndermeyi sağlar. Bir şekilde yoga nidra uygulamasına benzer, fark yoga nidrada akıla vücudun bir parçasından bir diğerine sıçraması öğretilir öte yandan prana vidyada amaç farkındalığın vücuttaki değişik merkezlere belirli kanallar yani nadilerden akmasını sağlamaktır. Yoga nidra yoluyla kazanılan vücudun değişik parçalarının farkındalığı bu bölgelere akan psişik kanalların farkındalığı ile birleştirilir.

Prana Vidya pranik bilincin genleşmesi, kasılması, yerelleştirilmesi ve gözde canlandırılmasını içeren bir tekniktir. Prananın kasılması aklın çalkantılı eğilimlerini yatıştırmak için kullanılır. Bu kasılma prananın yukarı akışına denk gelir ve aklı konsantre etmeye ve gevezeliğini dindirmeye yarar. Diğer yandan prananın genleşmesi akıl donukken kulanılır. Bu durumda akış aşağı doğrudur. Pranik bilincin yerelleştirilmesi pranayı istemli olarak belirli bir bölgeye yönlendirmek için kullanılır; eğer prananın hareketi gözde canlandırılırsa bu çok daha etkili kılınır. Farkındalık ve gözde canlandırma faktörleri aslında pranik enerjinin gücünü kontrol altına alır. Bu güç bilahare saf irade gücü ile yönlendirilir. Prana nedir?
Prana pra ve an hecelerinden oluşturulmuş Sanskritçe bir kelimedir. An ‘hareket’ demektir ve pra da sabit anlamına gelen prefikstir. Dolayısıyla prana ’sabit hareket’ demektir. Bu sabit hareket annemizin rahmine düştüğümüz anda başlar.
Fiziksel vücutta iki tip enerjimiz vardır. Biri prana shakti olarak bilinir, ve diğeri manas veya chitta shakti olarak. Prana yaşamsal enerjiyi veya dinamizmi temsil ederken manas shakti zihin enerjisini temsil eder. Bu demektir ki vücuttaki her organda enerji besleyen iki kanal olmalıdır. Modern fizyoloji sempatetik ve parasempatetik sistemlere ek olarak iki tip sinir sistemi tanımlar, bir duyusal veya bilgi sistemi ve bir motor sistem. Bu iki sistem vücudun herbir organında birbirine bağlıdır. Aynı şekilde her organ zihinsel ve pranik enerjiyle beslenir.
Prana ışık veya aydınlanmadır. Bazen bu ışığı görebilirsiniz, bazen sadece soluk, uzak bir görüntüsünü görür veya hatta sadece hatırlarsınız. Prana ne ağırdır ne hafif, ne sıcaktır ne soğuk. Duyusu yoktur. Padmasana veya siddhasanada yarım saat oturup da hissedebileceğiniz birşey değildir. Hiç böyle bir şey değildir. Prana elektriksel, manyetik, elektromanyetik, oküler (göze ilişkin), termal ve zihinsel enerjilerin bileşiminden oluşan karmaşık, çok boyutlu bir enerji olarak tanımlanmıştır. Vücudun değişik yerlerinde yer alan prananın beş ana alt bölümünün değişken ionik alan yoğunlukları vardır. Değişik renk ve tonlarda girdap gibi dönen bulutlar olarak göz önüne getirebilirsiniz. Bu pranik bulutlar herhangi bir dış faktörün etkisi olarak ya da olmayarak genleşme veya küçülmede serbesttirler.
Kişisel prana başka bir kişi yoluyla kozmik pranaya yani Mahapranaya bağlanabilir fakat kişinin pranası önce arıtılmalıdır çünkü fiziksel vücudun bilinciyle, zihinle ve maddeyle bir bütün olarak karışmıştır. Yoga uygulamalarıyla prana maddeden ayrıştırıldığında uygulayıcı kendi vücudunu ve pranasını iki ayrı şey olarak algılayabilir. Prana fiziksel maddeden tamamen ayrıldığında kişisel prana kozmik prana ile bir olur.
Pranik akımın vücut boyunca ilerleyen kanalları nadiler olarak bilinir. Sinirler ve nadiler iki ayrı şeydir. Sinirler vücutla ilgilidir, nadiler ise pranik yaşamsal vücutla ve hatta daha da süptil vücutlar yani koşalarla ilgili.Nadiler sürekli harekette olan bir süreç olarak ele alnmalıdırlar. Enerji sağlarlar ve pranayı her yönde ileri geri taşıyan life benzeri bağlardan oluşan geniş bir haberleşme ağı içinde çalışırlar. Yogik metinlere göre, prana ve bilincin vücut boyunca içlerinden dağıtıldığı yetmiş iki bin veya daha fazla nadi vardır. Psişik nefes prana vidya için ilk anahtardır ve fiziksel nefesin farkndalıkla entegrasyonudur. Psişik soluk almanın başlangıç aşamasında tek gereken doğal akışını etkilemeden nefesin farkında olmaktır. Bu bir kez başarıldığında nefesin hareketi ujjaya pranayama şeklinde deneyimlenmelidir. Boğazın nazikçe kasıldığı ujjayi sırasında oluşturduğumuz derin ses ve vibrasyondan farkındalık ve onun nefes alma ve verme sırasındaki hareketi psişik nefes sürecini tamamlar. Psişik nefes prana vidyanın ayrılmaz bir parçasıdır ve son derece hassas ve kendiliğnden olana kadar kusursuzlaştırılmalıdır.
Prana Vidyanın ikinci anahtarı psişik geçittir. Bu farkındalık, nefes ve prananın tek bir birleşik güç akışı olarak içinden yönlendirildiği, vücuttaki her kanaldır. Heryerde, vücudun herhangi bir parçasına veya oradan bir psişik geçit yapabiliriz. Geçit bir kez gözde canlandırıldığında psişik nefes ujjayi pranayama kullanılarak vücutta herhangi bir yere yönlendirilebilir.
Prana Vidya için üçüncü anahtar psişik merkezler yani çakralardır. Çakralar omurgada belirli noktalarda yer alan süptil prana anaforlardır. Yogiler tarafından eski zamanlarda psişik içe bakış (introspectin) yoluyla farkedilmiş veya ‘görülmüş’lerdir. Uygulayıcı herbir çakranın pranik enerji faaliyetini nasıl etkilediğinin ve değişik çakralar uyandığında hangi deneyimlerin oluştuğunun farkına varmalıdır. Prana vidya teknikleriyle çakralar çabucak uyandırılabilir.
Prana Vidyanın dördüncü anahtarı psişik sestir. Nada yogaya göre, ses kendini dışarda olduğu kadar içerde de gösterir. Nada yoga pratiği duyma algısını geri çekmeyi, böylelikle dış sesleri artık duymamayı içerir. Chidakash olarak bilinen kafanın merkezindeki psişik yerin içinden kendiliğinden yükselen her sesi gözlemleriz. Sesler çok hafif başlarlar Sesler çok hafif başlarlar ve yavaş yavaş güçleri artar. Bu sesler çanların hafifçe çalışı veya telli bir enstrümanın notalarını içerir. Nihai ses Om mantrasının derin, zonklayan, transandantal sesidir.
Prana Vidyanın beşinci anahtarı psişik semboldür ki bu konsantrasyon pratiği ile deneyimlenir.Bu sembol zihnimizi sabitleyebileceğimiz herhangi bir nesne olabilir. Soyut bir sembol, doğadan bir manzara, geometrik bir şekil (yantra), güneş veya ay, veya bizi çeken herhangi birşey olabilir. Sembolün görüntüsüne konsantre olarak yavaş yavaş onu dışarıda olduğu kadar açık şekilde içimizden görme becerimizi geliştiririz .
Prana vidyanın yararları
Prana Vidyanın yararları fiziksel, psikolojik ve ruhsal seviyelerde kendini gösterir. İlk yararı vücudun komple yüklenmesidir. Tekrar doğduğunuzu hissedeceksiniz çünkü o kadar ferah, gevşemiş, ve canlılık dolu olacaksınız ki. Tüm iç organların fonksiyonlarında, sindirimde, endokrinal sistemde, nefes sistemi, dolaşım sistemi, kalp, beyin, kaslar, sinirler vs. iyileşme vardır. Prana vidya zihinsel berraklığa ulaşmak, daha büyük bir farkındalık ve hayatın tüm durumlarıyla başa çıkma becerisi geliştirmek anlamında bilinç genleşmesi yaratır. Duyguları ve yüksek bir rasyonellik arasındaki dalgalanmalar üzerinde hassas bir kontrol verir bize. Tek noktalı konsantrasyon durumu yani dharanaya kendiliğinden ulaşılır. Ancak akılda tutulmalıdır ki Prana Vidyanın nihai amacı aydınlanmadır.

KUNDALİNİ YOGA VE CARL GUSTAV JUNG

 

 

Beklen DALGAKIRAN      

 

 

Yirminci yüzyılın büyük bilim adamlarından, analitik psikolojinin kurucusu Carl Gustav Jung sıradışı bir insandı. Kendi hikayesini anlattığı Anılar, Düşler, Düşünceler kitabını okuyanlar, Jung’un kendi içinde olup bitenlere duyduğu merakla kendi içine çıktığı yolculuğun, onu yoga pratiklerine yönelttiğini hatırlayacaktır. Ama Jung’un çoğu hayranı hatta izleyicisi bile, onun Kundalini Yoga’ya yönelik ciddi ilgisini pek bilmez. Bunda Jung’un etkileyici biçimde sorguladığı “pozitif bilim” anlayışının hala egemen olmasının yanında, binlerce yıllık geçmişi olan Yoga’nın bugünlerde adeta bir “hobi”, eksantrik bir boş zaman uğraşı olarak görülmesinin de payı var. Öyle ya, koskoca “İsviçreli bilim adamı” yeni buluşlarla uğraşacak, onları test edip onaylayacak yerde ne diye Yoga üzerine kafa yorsun ki?

 

Oysa Jung’un Kundalini Yoga’ya ilgisi kişisel olmanın ötesinde, mesleki ve bilimsel bir ilgidir. Bir kadın hastasının, daha önce açıklayamadığı düş ve fantazilerini Kundalini Yoga’ya başvurarak açıklayabileceğini görünce bunun izini sürmekten çekinmemişti. Bu çalışmanın doğrudan Kundalini Yoga’ya yönelik sonucu, 1932’de verdiği dört seminer oldu. Zürih’te, Psikoloji Kulübü’nde, 12 Ekim 1932, 19 Ekim 1932, 26 Ekim 1932 ve 2 Kasım 1932’de verdiği bu seminerlerde Jung, Kundalini Yoga sembollerini düş sembollerini analiz ettiği yöntemle analiz ederek, hem kendi düşüncesini, hem de Kundalini Yoga’yı anlamamız için çok değerli bir kaynak sunuyor.[1]

 

Jung’a göre Kundalini Yoga gerçekte evrensel olan yani her zaman, her yerde, herkeste var olan içsel süreçlere kapı açmaktadır. Bu süreçlerin kendisi değildir, ama onlara ulaşmak için başvurulan binlerce yıllık bir yöntemdir. Kendi sözleriyle: “Yoga başlangıçta doğal bir içe dönüş (introversion) süreciydi. Bu içe dönüşler, binlerce yıl içinde, aşamalı olarak, örgütlenmiş yöntemlere, farklılaşmış yollara dönüştü.” Bu bağlamda  Jung Kundalini Yoga ile analitik psikoloji arasında önemli paralellikler bulunduğuna dikkat çekiyor: Ona göre Kundalini Yoga “…zengin sembolizmi ile kolektif bilinçdışının yorumlanması için eşsiz bir karşılaştırma materyali sunuyor.”

 

“Yoga yolu ya da Yoga felsefesi her zaman bir sır olmuştur” diyor Jung, ikinci seminerinde: “Ama insanlar onu sır olarak sakladığı için değil. Gerçek sırlar aslında hiç kimse onları anlamadığı için sır olarak kalırlar. Onlar hakkında konuşulamaz bile. Kundalini Yoga deneyimleri de bu türdendir.”

KUNDALINI 

Kundalini kelimesinin kökeni, ‘sarmal vaziyetteki kuvvet’ anlamına gelen Kundali-shakti (Kundali gücü) kelimesinden gelmektedir. Kelimenin esası, ‘spiral’ ya da ‘sarmal’ demek olan kunda veya kundala kelimelerine dayanmaktadır. Kundalini veya Kundali terimleri yogada teknik anlamda kullanılmakta ve sarmal durumdaki kuvvet ya da enerjiyi anlatmaktadır. Bu terimin teknik anlamını ayrıntılı olarak daha sonra ele alacağız.

Kundalini, Ruhun Ateşi, Yılan Ateşi, Yılan Gücü, Yılansı Güç, Annular  Güç, Kozmik Elektrik ve benzeri karşılıklarla kullanılmıştır. Bu kullanımlar, Kundali gücünün gerçek yapısının anlaşılmasında pek de yardımcı olmamaktadırlar.

Fiziksel olarak, tüm enerjiler kimyasal, mekanik ve elektriksel olarak ortaya çıkarlar. Kundali enerjisinin izlerini atomik ve alt-atomik seviyelerde ve hücresel faaliyetlerde, vücudun kas, sinir, salgı bezleri, solunum, dolaşım sisteminde bulabilir miyiz? Beyinsel faaliyetlerde, algılamada, düşünme faaliyetlerinde önemli rol oynayan bu enerjiyi görebiliyor muyuz?

Kundali enerjisi, vücudumuzun her seviyesinde veya vücudun doku ve yapısı içinde faaliyet gösteren enerji ile özdeşleştirilemez. Vücudumuzdaki enerji, yapı itibariyle fizikokimyasaldır ve vücudumuzdaki dokulardan gelir. Yani, bu enerji esasından gıda-dokulu bir enerjidir. Yediğimiz besinler enerjiye dönüştürülür ve bir tarafta vücudumuzdaki dokular, diğer tarafta da vücudun hayatî özellikleri için enerjiye dönüştürülen dokular vardır. Eğer Kundalini kimyasal enerji ile özdeşleştirilirse, vücudun bir dokusu demek olur. Kundalini’nin bu kadar büyük bir dönüşüm geçirmesi ise, onun gerçek yapısına ters bir durumdur.

Peki, Kundalini’yi, vücudumuzdaki özel bir enerji şekliyle, örneğin kas enerjisi ile özdeşleştirmek mümkün müdür? Burada da aynı sorun ortaya çıkar. Kas enerjisi, esasen besinlerden elde edilen kimyasal bir enerjidir. Besinler, kasların bir bölümü haline gelirler. Enerjiyi kas kasılmalarında görürüz. Bu kasılmalar, motor sinir dürtülerinden kaynaklanır. Sinir kontrolü, sadece bir sinir faktörü değildir; bunun içinde kimyasal etken de vardır, çünkü sinir uçlarında asetilkolin de ortaya çıkar.

Kas kasılmaları, kas hareketlerine sebep olur. İskeletin büyük bir bölümünde kas hareketleri otomatik olarak gerçekleşir ve bunun omurilik ve alt-beyin tarafından kontrol edildiği söylenmektedir. Günlük hayatımızda, bu şekilde sayısız hareket yaparız. İskelet yapımızdaki birçok hareketi de irademiz ile istemli olarak yaparız. Günlük hayatımızda kaçınılmaz olan bu istemli hareketlerin ötesinde, kas gelişimi için hareketler de yaparız. Fiziksel hareketlerin sistematik uygulanması sonucu, kaslarda olağanüstü gelişme sağlanabilir ve olağanüstü güç, dayanıklılık ve hız elde edilebilir. Bunlar, kasların isotonik işleridir. Ancak iskelet kasları, çok güçlü isometrik kasılmalar ortaya çıkartabilir ve bir kişi göğüs kafesinin üstünde 5 ton ya da ensesinde ½ ton taşıyabilir. Bu isotonik ve isometrik kas hareketleri, bilinçli hareketlerdir. Bu büyük kas güçleri de besinlere bağlıdır. Yani aslında, besinlerden elde edilen enerjinin olmaması vücudun çökmesine sebep olur. Kas çalışmalarıyla birleştirilen besinler, bu gibi kas gücünün gelişmesine sebep olur. Burada Kundalini ile ilgili hiçbir nokta bulunmamaktadır.

İradenin iskelet kasları üzerine uygulanmasıyla, belli kaslar veya belli kas grupları, izole edilebilir ve kontrol altına alınabilir; farklı seviyelerde kas kasılmaları elde edilebilir; bu kasılmalar taş gibi sert olabilir; diyaframın kontrol altına alınması, sfintker (büzgen kas, ç.n.) kasların elde edilmesi ve kasların tam olarak serbest bırakılması sağlanabilir. Bu istemli kontrol, şunların yapılması durumunda gelişebilir: sıvının beslenme kanallarından geçip hava ile birlikte üretral kanallarda emilmesi, istemli ejakülatör kontrolü ve çok güçlü istemli vajinal kasılma.

Bu kas kontrolünün, beynin kaslar üzerinde etkisinden kaynaklandığı düşünülür. Bu o kadar da basit bir şey değildir. Akıl, kaslarla temas halinde olamaz. Beyin ve akıl, nadi ve alt-bilinç mekanizması tarafından birleştirilir. İstek, yani belli bir düşünce ve amaca sahip olmak, teşvik edici bir kuvvet olarak ortaya çıkar. Burası, uç zihinsel sınırdır. Daha sonra, teşvik edici dürtüler ortaya çıkar ve bilinçsiz bir vaziyette köprü mekanizmasından geçer ve sonunda beyindeki uygun bir alana sevk edilir. Daha sonra, olağan safhaları yani motor dürtülerin kaslara geçmesini gerçekleştirirler. Bu ‘istek’, sinir kuvvetinin yardımı olmadan etkin hâle gelemez. Bu kadar güçsüz bir şey, Kundalini’nin yerini tutamaz ve bu istek etkinliğinin son aşamasında kimyasal enerjiyle bağlantı halinde olduğu için, Kundalini ile özdeşleştirilemez; ve de Kundalini olmadan, istek, sinir kuvveti ile birlikte, vücutta sıra dışı şeyler yapabilir.

Peki, kültür-fizik olmadan hatha yogilerinin ortaya koyduğu olağanüstü kas gücünü nasıl açıklayabiliriz? Yogiler, pranayama ile pranik güçleri yoğunlaştırabilir ve bu gücü, sinir mekanizmasından kaslara yönlendirebilirler.

.

Kundalini hakkındaki bu açıklama  onun gerçek yapısını anlatmaya yetmez.

Yogiler göstermişlerdir ki, bu kontrol, pranayama ve konsantrasyon ile sağlanabilir. Pranik ve zihinsel kontrolde, Kundalini doğrudan yer almaktadır

Uyuyan Kundalini’nin, solar pleksus’dan olduğunu düşünmek yanlıştır. Kundalini, bütüncül sinir sisteminde bulunmaz; çünkü yogilerin de dediği gibi, çok hassas yapıdadır. Yogilerin dediğine göre, Kundalini, hassas muladhara’da, omurilik içinde, sarmal bir halde bulunur. Solar pleksus, omuriliğin dışındadır. Arttırılan Kundalini, yukarı çıkar ve omuriliği içindeki hassas güç merkezi olan bütün çakralara nüfuz eder. Bu çakralar, omurilik dışındaki bütüncül sinir pleksusları ile özdeşleştirilemez. İşte bu yüzden, Kundalini ne solar pleksus’tadır ne de sinir pleksuslarının içinden geçer.

Kundali-enerjisinin Yapısı

Buraya kadar, Kundalini’nin ne olmadığından bahsettik. Bu “o değil, bu değil” tavrı tartışma, Kundalini’nin gerçek yapısını anlamamız için çok yardımcı olacaktır. Bazı şeyleri tekrar edecek olsak da, vücutta görev yapmakta olan enerji sistemine kısa bir bakış atarak giriş yapabiliriz.

Canlı bir vücudun özelliği, bu canlılığını gösterecek hücresel, sinirsel, salgısal, kassal fonksiyonlarda bulunmaktır. Bu fonksiyonları destekleyen enerji, katabolik süreç ile dokusal maddelerden (karbonhidrat, yağ ve proteinler) alınmaktadır. Diğer taraftan, dokusal maddelerin azalması, besinlerin anabolik kullanımıyla önlenir. Bu enerji çıkışı, kimyasal bir süreçtir. Bu enerji-doku, yapısı itibariyle maddeseldir ve fiziksel faaliyetlerin açıklanmasında yeterli olabilir. Bilinçli olma olayı, fiziksel faaliyetlerle iç içe geçebilir. Tabi ki, vücudun hayatî fonksiyonlarının birçoğunda bilinç yoktur. Ama bilinçli faaliyetler, vücut fonksiyonlarının ayrılmaz birer parçalarıdır. Algılama, düşünme, muhakeme yapma, dikkat etme ve isteme, bilinç olmadan gerçekleşemez. Fakat vücudumuzda sadece fizikokimyasal olaylar, algılanabilir. Bilinçlilik durumunun nasıl ortaya çıktığı veya bilinçsiz fizikokimyasal süreçle nasıl bir bağ içinde olduğu bilinmemektedir. Bilincin beynin belli bir yerinde olduğunu ve nöronal iletim ile uyarıldığını söyleyemeyiz, çünkü aynı süreç, bilincin uykuda ortaya çıkmasına sebep olmamaktadır. Beynin belli bir noktasının hasar görmesinin bilinçsizliği ortaya çıkardığı gerçeği,  bu noktanın bilincin bulunduğu nokta olduğuna işaret etmez. Belki, etkileşim eksikliği ya da bilincin maddî yansımasının silinmesi, demek olabilir. Bu tür sinirsel yollar ve beyin, bilinç-altı (yani genellikle çok-hassas olarak bilinen) algı durumunda çalışacak şekilde programlanmamıştır ve bu da bilincin beynin ötesinde bir şey olduğunu ortaya koymaktadır.

Eğer bu böyleyse, vücudun fzikokimyasal sistemine dayanmayan, ama vücudun fizik-üstü yapısında faaliyet gösteren bazı enerji şekilleri olmalıdır. Bu hassas enerji sistemi, sinirler kullanmadan çalışan, “kablosuz” bir sistemdir. Buna teknik olarak nadi denmektedir. “kablolu” ya da sinirsel sistem, “kablosuz” sistemin ya da nadi’nin maddesel alana bir uzantısıdır.

Nadi alanında, dinamik prana enerjisi, dâima hareket halindedir. Dinamik prana’nın statik karşılığı nedir? Örnek olarak bir atomu ele alalım. İki enerji yapısından oluşmaktadır: hareket halindeki enerji ve ‘çekirdek’ denilen statik haldeki enerji. Nadi çakralarını atoma benzetirsek, prana elektron olur; peki çekirdeği ne olacak? İlk defa, dinamik prana’nın arka planı olarak statik enerji şeklinin ne olduğu sorusunu sorma durumundayız.

Üç pranik faaliyet olduğunu biliyoruz: pranik güçler üzerine uygulanan kontrol etkisi, pranik konsantrasyon ve pranik gecikme, yani prana’nın gecikme ya da gecikmemsi durumu. Kontrol etkisi altında, pranik enerji, güçlü ve dengeli bir şekilde faaliyet gösterir ve güç-hareketleri doğru istikāmetlere yönelirler. Bunun etkisi, hem vücut hem de zihinde